ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ

Εισηγητής: Ανδρέας Μαράτος

Η Ολλανδική ζωγραφική του 17ου αιώνα. Μπαρόκ. Το ρομαντικό κοσμοείδωλο. Η εκφραστική ανάγκη του ρεαλισμού. Η αντοχή του κλασσικού μέσα από τον συμβολισμό. Η αλλαγή παραδείγματος με τον ιμπρεσσιονισμό. Τα βήματα και οι εκδοχές του μοντερνισμού. Οι πρωτοπορίες. Ο σουρρεαλισμός του Μεσοπολέμου. Η μεταπολεμική αφαίρεση. Η εννοιολογική τέχνη. Η επιμονή της παραστατικότητας. Τελικά τι είναι έργο τέχνης; Μπορεί να αποτελέσει τεκμήριο εποχής; Κι αν ναι, με τι τρόπο; Έχει μέλλον η ζωγραφική;

Οδηγό και πυρήνα του σεμιναρίου μας αποτελούν έργα τέχνης της δυτικής ζωγραφικής της νεωτερικότητας. Έργα που πραγματεύονται τον βιωμένο χώρο σε όλες του τις εκφάνσεις (εσωτερικοί χώροι, αστικά και φυσικά τοπία, τόποι συμβολικών, συνειρμικών, μυθικών και φαντασιακών προεκτάσεων, τοπία μνήμης κ.τ.λ.) μέσα από διαφορετικές αισθητικές, μορφολογικές, θεωρητικές και φιλοσοφικές προθέσεις και προσεγγίσεις. Καθένα τους μας καλεί να το πλησιάσουμε, «μας αγγίζει από τον σιωπηλό κόσμο των χρωμάτων και των γραμμών, απευθύνεται σε μια αδιατύπωτη αποκωδικοποιητική δύναμη μέσα μας, που θα την ελέγξουμε αφ’ ότου ακριβώς την ασκήσουμε στα τυφλά, αφ’ ότου αγαπήσουμε το έργο».

Πώς μπορούμε όμως να προσεγγίσουμε ένα έργο τέχνης; Η Ιστορία της Τέχνης, χρειάζεται την περιοδολόγηση για να τιθασεύσει τη μελέτη τους. Κινείται από τη μακρά διάρκεια για να αναδείξει βαθύτατες επιρροές και συσχετίσεις στην εξέλιξή τους μέχρι το συμβάν για να ορίσει τι αποτελεί αλλαγή παραδείγματος στην ιστορία της καλλιτεχνικής έκφρασης. Είναι αυτή η περιοδολόγηση που καθοδηγεί τη σκέψη μας όταν αναφερόμαστε σε ένα έργο τέχνης κατατάσσοντάς το μαζί με το δημιουργό του σε συγκεκριμένη εποχή και καθορισμένο καλλιτεχνικό ρεύμα.

Αν όμως δεχθούμε ότι «μια τέχνη όπως η ζωγραφική είναι η ίδια μια γλώσσα –μια γλώσσα της μορφής και του χρώματος, στην οποία εκφράζονται πολύπλοκα ενοράματα», ότι «καμιά αξιόλογη ζωγραφική δεν υπήρξε μόνο αναπαράσταση» και ότι μέσα στην ιστορικότητά της παρακολουθεί την ανθρώπινη περιπέτεια, υπομνηματίζοντάς την με την εύγλωττη σιωπή της, προλέγοντάς την ή φυλακίζοντας αδιόρατες πτυχές της στη συλλογική μνήμη, τότε αξίζει να σκεφτούμε πως:

Στον πυρήνα της ύπαρξης και της πρόσληψης κάθε εικαστικού έργου βρίσκεται η διαδικασία της γένεσής του. Ο δημιουργός του και ο περίγυρος. Το σώμα, το χέρι, το μυαλό, η σχέση με τον κόσμο, η σκέψη, η πρόθεση, το εικαστικό αλφάβητο –το σχήμα, η χειρονομία, το χρώμα-, η πρώτη ύλη, η σύνθεση, οι διαδοχικές στρώσεις, οι δοκιμές και η τελική μορφή, το προσωπικό ύφος, τα πολλαπλά νοήματα των οποίων γίνεται φορέας. Τα αισθητικά πρότυπα και οι νόρμες της αγοράς τέχνης της εποχής του αλλά και το ουτοπικό φορτίο, οι υπόγειες δυναμικές του καιρού του. Ο τρόπος που οδηγεί τα μάτια των θεατών του να ακολουθήσουν τη δική του οπτική, ο δικός του αυτοδύναμος βίος όπως τον αφηγούνται οι μελλοντικές αναγνώσεις του.

Από τον Βερμέερ, τον Φρήντριχ, τον Κουρμπέ και τον Σεζάν μέχρι τον Ρόθκο, τον Φρόυντ και τον Κήφερ θα προσπαθήσουμε να ακολουθήσουμε μέσα από «στιγμιότυπα» τον μίτο μιας ιστορίας έκφρασης που έρχεται από πολύ μακριά και συνεχίζει να συνομιλεί με το μέλλον της.

 

Sign up for Fårö Newsletters

Έ β ρ ο υ   1 4 ,  
Μ έ γ α ρ ο   Μ ο υ σ ι κ ή ς
Α θ ή ν α ,   1 1 5 2 7 ,
T   2 1 0 7 7 1 7 5 4 4
i n f o @ f a r o . g r

Instagram Follow
Επικοινωνηστε μαζι μας